Haber Sitesi İçin Görsel: Telifsiz Kaynaklar ve Telif Riski

Haber sitesi işletenlerin başına gelen en pahalı sürprizlerden biri, iki yıl önce yayınlanmış bir haberdeki fotoğraf için gelen ihtar mektubu. Genellikle senaryo aynı: editör Google Görseller'den bir fotoğraf almış, habere koymuş, kimse fark etmemiş — ta ki fotoğrafçının kullandığı ters görsel arama servisi siteni bulana kadar.

Bu yazıda haber sitesinde görsel kullanımının yasal çerçevesini, gerçekten güvenli kaynakları, "telifsiz" sitelerin gizli risklerini ve bir telif talebi geldiğinde ne yapman gerektiğini bulacaksın.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Telif uyuşmazlıkları her olayın kendi koşullarına göre değerlendirilir. Somut bir sorunla karşılaşırsan bir avukata danışmanı öneririz.

Önce şu üç yanlış inancı temizleyelim

"Kaynak gösterirsem sorun olmaz"

Hayır. Kaynak göstermek, izin almanın yerine geçmiyor. Fotoğrafçının adını yazmak, o fotoğrafı kullanma hakkını sana vermiyor. Bunlar iki ayrı hak: adın belirtilmesi manevi bir hak, kullanım izni ise mali bir hak. Birini yerine getirmek diğerini ortadan kaldırmıyor.

Bu, Türkiye'deki haber sitelerinin en yaygın yanılgısı. "Kaynak: Getty Images" yazarak izinsiz kullanılan bir fotoğraf, hâlâ izinsiz kullanılmış fotoğraftır — üstelik ihlali kendi elinle belgelemiş olursun.

"İnternette herkese açık, o yüzden serbest"

Hayır. Türkiye'de telif hakkı, eserin yaratıldığı anda kendiliğinden doğuyor; tescil, kayıt ya da üzerine "©" işareti koyma şartı yok. Bir fotoğraf çekildiği anda korunmaya başlıyor.

Erişilebilir olmak, kullanılabilir olmak anlamına gelmiyor. "İnternetten buldum", "kaynağını bilmiyordum" ya da "sosyal medyada paylaşılmıştı" savunmaları sorumluluğu ortadan kaldırmıyor.

"Haber yaptığım için haber istisnası beni korur"

Kısmen doğru ama sandığından çok daha dar. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda alıntı serbestisi ve haber verme serbestisi gibi istisnalar var. Ancak bu istisnalar genellikle güncel olayların amacına uygun, sınırlı ölçüde aktarılmasını kapsıyor — bir fotoğrafın tamamını alıp haberin kapak görseli yapmayı değil.

Yani "ben haberciyim" demek, başkasının fotoğrafını manşetine koymak için yeterli bir gerekçe değil.

Telif ihlalinin Türkiye'deki karşılığı

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu iki ayrı yol tanıyor:

Tazminat (FSEK m.68). Eser sahibi, izin alınsaydı talep edebileceği rayiç bedelin üç katına kadar tazminat isteyebiliyor. Yani bir fotoğrafın lisans bedeli düşük olsa bile talep edilen tutar çok daha yükseğe çıkabiliyor. Miktarı mahkeme takdir ediyor.

Ceza (FSEK m.71). Kanunla korunan haklara tecavüz, ayrıca cezai sorumluluk doğurabiliyor.

Bunun yanında, eser niteliği taşımayan fotoğraflar için de ayrı bir koruma var: bir kişinin fotoğrafı, o kişinin rızası olmadan umuma arz edilemiyor. Bu, telif hakkından bağımsız bir kişilik hakkı meselesi ve haber sitelerini özellikle ilgilendiriyor — kaza, olay ve asayiş haberlerinde kullanılan fotoğraflar bu kapsama girebiliyor.

Pratik sonuç: bir fotoğraf için iki ayrı taraftan talep gelebilir. Fotoğrafı çeken kişiden telif, fotoğraftaki kişiden kişilik hakkı.

Ajans fotoğrafları: abonelik neyi kapsıyor?

AA, İHA, DHA gibi ajanslara abone olmak, ajans içeriğini abonelik sözleşmesinin kapsamı dahilinde kullanma hakkı veriyor. Dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Abonelik bitince kullanım hakkı da biter. Aboneliğin sona erdikten sonra arşivinde duran ajans fotoğraflarını kullanmaya devam etmek, sözleşme kapsamı dışına çıkmak demek.
• Sözleşme kapsamı sınırlı olabilir. Web sitesi için alınan hakla sosyal medya kullanımı aynı şey olmayabiliyor. Kendi sözleşmenin maddelerini okumak gerekiyor.
• Başka bir sitenin yayınladığı ajans fotoğrafı senin kullanım hakkını doğurmuyor. Bir haber portalında ajans fotoğrafı görüp almak, onların aboneliğinden yararlanmak anlamına gelmiyor.

Ajans metinlerinin birebir kullanımı ayrıca SEO açısından da sorun yaratıyor; bu konuyu haber botu yazımızda ele aldık.

"Telifsiz" siteler gerçekten güvenli mi?

Unsplash, Pexels ve Pixabay gibi siteler ticari kullanıma izin veriyor ve atıf zorunluluğu koymuyor. Haber sitesi için kullanılabilirler — ama "telifsiz" kelimesinin gizlediği üç risk var.

Risk 1: Tazmin güvencesi yok

Bu sitelerin ücretsiz lisansları tazmin (indemnification) güvencesi içermiyor. Yani sana o fotoğraf yüzünden bir talep gelirse platform arkanda durmuyor; riski tamamen sen taşıyorsun.

Ücretli stok servisleri (Shutterstock, Adobe Stock ve benzerleri) ise lisans bedelinin karşılığında belirli bir tutara kadar hukuki koruma sağlıyor. Unsplash'in ücretli katmanı da dosya başına bir tazmin tutarı sunuyor. Ücretsiz katmanda bu koruma yok.

Risk 2: Fotoğrafı yükleyen kişi hak sahibi olmayabilir

Bu sitelere yüklenen her fotoğrafın gerçekten yükleyene ait olduğu garanti değil. Başkasının fotoğrafını bu platformlara yükleyen kullanıcılar oluyor ve gerçek hak sahibi daha sonra ortaya çıkıyor.

Bu durumda talep platforma değil, fotoğrafı kullanan siteye geliyor. Telif takibi yapan üçüncü taraf servisler (Copytrack, Pixsy, PhotoClaim gibi) tam olarak bu tür kullanımları tarıyor.

Risk 3: Model izni (model release) yok

En kritik nokta ve haber siteleri için özellikle tehlikeli. Bu platformlar, fotoğraftaki tanınabilir kişilerin kullanım izni verip vermediğini garanti etmiyor.

Bir haberde "üzgün bir kadın" ya da "hastanede bir hasta" görseli olarak stok fotoğraf kullandığında, o fotoğraftaki gerçek kişi haberin konusuyla ilişkilendirilmiş oluyor. Fotoğraf teknik olarak lisanslı olsa bile, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla karşılaşabilirsin.

Kural: Haberde tanınabilir bir kişinin yer aldığı stok fotoğrafı, o kişiyi haberin konusuyla ilişkilendirecek şekilde kullanma. Özellikle suç, hastalık, yoksulluk, mağduriyet gibi konularda.

Haber sitesi için güvenli görsel kaynakları

Risk sırasına göre, en güvenliden en riskliye:

1. Kendi çektiğin fotoğraflar. Tartışmasız en güvenli yol. Yerel haberde muhabirin telefonuyla çektiği fotoğraf, hem telif açısından temiz hem de özgün içerik değeri taşıyor — Google'ın aynı stok fotoğrafı yüzlerce sitede gördüğü durumdan seni ayırıyor.

2. Kurum ve kuruluşların basın materyalleri. Belediye, valilik, bakanlık, üniversite ve şirketlerin basın bültenleriyle dağıttığı görseller genellikle haber amaçlı kullanıma açık. Yine de kullanım koşullarını kontrol et ve yazışmayı sakla.

3. Abonesi olduğun haber ajansı. Sözleşme kapsamında kullanım.

4. Ücretli stok servisleri. Tazmin güvencesi ve model izni kontrolü sunuyorlar. Düzenli görsel ihtiyacı olan bir yayın için aylık abonelik, tek bir telif davasından ucuz.

5. Wikimedia Commons ve kamuya açık arşivler. Wikimedia Commons çok geniş bir arşiv, ancak her dosyanın lisansı farklı. Bazıları atıf istiyor, bazıları aynı lisansla paylaşım şartı koyuyor. Dosyanın kendi sayfasındaki lisans bilgisini okumadan kullanma.

6. Ücretsiz stok siteleri. Unsplash, Pexels, Pixabay. Kullanılabilir ama yukarıdaki üç riski bilerek.

7. Yapay zeka ile üretilen görseller. Kullandığın servisin ticari kullanım şartlarını kontrol et. Haber sitesinde ayrı bir sorumluluk daha var: gerçek bir olayı temsil eden yapay zeka görseli, okuyucuyu yanıltıyor. Kullanacaksan illüstrasyon amaçlı kullan ve görselin yapay zeka ile üretildiğini açıkça belirt.

Kullanma: Google Görseller'den doğrudan indirilen fotoğraflar, sosyal medyadan alınan görseller, başka haber sitelerinden alınan fotoğraflar. Google Görseller'in kullanım hakkı filtresi de tek başına yeterli bir güvence değil — filtre, arama sonuçlarındaki üst veriye dayanıyor ve hatalı olabiliyor.

Görsel kaynak kaydı tutun

Haber sitelerinin neredeyse hiçbirinde olmayan ama en çok işe yarayan alışkanlık bu. Basit bir tablo yeterli:

Dosya adı	Kaynak	Tarih	Lisans	Kullanım hakkı
deprem-hatay.jpg	Muhabir: [ad]	12.03.2026	Kendi çekimimiz	Sınırsız
kis-lastigi.jpg	Pexels	05.01.2026	Pexels Lisansı	Ticari, atıfsız

Neden önemli: bir telif talebi geldiğinde ilk sorulacak şey, o görseli nereden ve hangi şartlarla aldığın. Kayıt tutmayan siteler, iyi niyetle kullandıkları görselleri bile savunamıyor.

Ayrıca ekibe yeni biri katıldığında bu tablo doğrudan bir eğitim aracı oluyor.

Telif talebi gelirse ne yapmalı?

Bir ihtar mektubu ya da e-posta aldığında:

1. Paniğe kapılıp hemen ödeme yapma. Sahte veya şişirilmiş talepler de dolaşıyor. Talebin kimden geldiğini, gerçekten hak sahibi olup olmadığını kontrol et.

2. Görseli hemen kaldırma kararını düşünerek ver. İçeriği kaldırmak makul bir adım, ancak bunun ihlali kabul anlamına gelip gelmeyeceği ve delil durumu önemli. Ayrıca internet haber siteleri için içerikleri saklama yükümlülüğü var — bu konuyu haber sitesi açmak yasal mı yazımızda anlattık.

3. Kayıtlarını topla. Görseli nereden aldığını, ne zaman aldığını, o tarihteki lisans şartlarını gösteren ekran görüntülerini bir araya getir.

4. Bir avukata danış. Talep edilen tutar ciddi boyuttaysa ya da emin değilsen, yazışmaya cevap vermeden önce hukuki görüş al. Yazışmalarda kullandığın ifadeler sonradan aleyhine yorumlanabiliyor.

5. Aynı hatayı arşivde ara. Bir talep geldiyse, muhtemelen aynı yöntemle eklenmiş başka görseller de var. Arşivi tarayıp riskli görselleri temizlemek, ikinci bir talebi önlüyor.

Görselin SEO ve hız tarafı

Telif tarafını çözdükten sonra teknik tarafı da var:

• Alt metin yaz. Hem erişilebilirlik hem görsel aramada görünürlük için.
• Dosya adını anlamlı ver. IMG_2847.jpg yerine kayseri-kar-yagisi.jpg.
• Boyutu düşür. Muhabir telefonundan gelen 6 MB'lık fotoğraf, sayfanı yavaşlatan tek şey olabilir. Otomatik sıkıştırma ve WebP dönüşümü için eklenti rehberimize bakabilirsin.
• Kapak görselini yapısal veride doğru tanımla. NewsArticle şeması Google Haberler ve Discover görünümünü doğrudan etkiliyor.
• Arşiv fotoğrafı kullanıyorsan bunu görsel altında belirt. Hem okuyucu güveni hem yayın etiği açısından gerekli.

Görsel ağırlığının sayfa hızına etkisi için haber sitesi hızlandırma rehberimiz ayrıntılı bir kaynak.

Sıkça sorulan sorular

Kaynak gösterirsem telifli görseli kullanabilir miyim? Hayır. Kaynak göstermek izin yerine geçmiyor. Kullanım için hak sahibinden izin ya da geçerli bir lisans gerekiyor.

Google Görseller'den indirdiğim fotoğrafı kullanabilir miyim? Görselin lisansını ayrıca doğrulamadan hayır. Google Görseller bir arama motoru, lisans veren bir platform değil. Kullanım hakkı filtresi de hatalı olabiliyor.

Telifsiz sitelerden aldığım fotoğraf için dava açılabilir mi? Açılabilir. Bu platformlar tazmin güvencesi vermiyor ve fotoğrafı yükleyen kişinin gerçekten hak sahibi olduğunu garanti etmiyor. Ayrıca fotoğraftaki kişinin rızası konusu ayrı bir risk.

Sosyal medyada paylaşılan fotoğrafı habere koyabilir miyim? Paylaşılmış olması kullanım izni anlamına gelmiyor. Hak sahibinden izin almak gerekiyor.

Yapay zeka ile ürettiğim görseli haberde kullanabilir miyim? Kullandığın servisin ticari kullanım şartlarına bağlı. Haber sitesinde ayrıca yanıltıcı olmaması ve yapay zeka ile üretildiğinin belirtilmesi gerekiyor.

İzinsiz kullanımda ne kadar tazminat ödenir? Kanun, izin alınsaydı istenebilecek rayiç bedelin üç katına kadar tazminat talep edilebilmesine imkân tanıyor. Tutarı somut olaya göre mahkeme belirliyor.

Eski haberlerdeki görseller için de talep gelebilir mi? Evet. Yayın tarihi eski olsa da içerik yayında durduğu sürece kullanım devam ediyor sayılıyor.

---

Sonuç

Haber sitesinde görsel, en çok göz ardı edilen ama en pahalıya patlayan kalem. Üç alışkanlık riskin büyük kısmını ortadan kaldırıyor: mümkün olduğunca kendi görselini üret, aldığın her görselin kaynağını kaydet, tanınabilir kişilerin bulunduğu stok fotoğrafları hassas konularda kullanma.

Bunun bir de olumlu tarafı var: kendi çektiğin fotoğraf, aynı stok görseli kullanan onlarca siteden ayrışmanı sağlıyor. Özgün görsel, özgün içeriğin parçası — ve AdSense onayından arama sıralamasına kadar her yerde işine yarıyor.

Yayına başlama sürecinin yasal tarafının tamamı için haber sitesi açmak yasal mı yazımıza, teknik kurulum için yerel haber sitesi teması sayfamıza göz atabilirsin.